Dawniej uważano, że tylko w okresie deszczowej pogody i na terenach podmokłych komary dają się najbardziej we znaki. Tymczasem ostatnie dni, pogody suchej, upalnej i słonecznej sprawiają, że kąszą one ze szczególnym okrucieństwem. Reakcje alergiczne na te ukąszenia są nie tylko silnie swędzące, puchną i bolą, ale co najgorsze utrzymują się na skórze przez kilka, a nawet kilkanaście dni. Zresztą nie tylko te spowodowane ukąszeniami komarów lecz także bardzo złośliwych i uporczywych czarnych maleńkich muszek, czy popularnie zwanych „ślepców”. W okresie urlopów mamy większą okazję przebywania w rejonach w których , aż roi się od wszelkiego rodzaju owadów, a pogoda jedynie sprzyja ich natarczywości.

Co robić?

Jedni proponują regularne picie wapna musującego, przyjmowanie codziennej dawki witaminy B6, której zapach odstrasza komary lub smarowanie zranionej skóry maściami z dodatkiem środków przeciwświądowych, łagodzących odczyny zapalne.

A jeśli to nie skutkuje?

Z pewnością nie radzimy stosowania bardzo popularnych urządzeń przeciw tym kąsającym owadom, które należy podłączyć do kontaktu. Substancja emitowana w trakcie pracy tego urządzenia ma za zadanie skuteczne eliminowanie komarów, w rezultacie jednak jedynie je „ogłusza”. Tego urządzenia nie polecamy alergikom, zwłaszcza mającym problemy z układem oddechowym i oczywiście astmatykom. Urządzenia te najczęściej włączane są w sypialni na okres całej nocy. Jak nas informują rodzice, mali alergicy reagują na nie kaszlem, świstami w oskrzelach, niespokojnym snem lub całkowitą bezsennością, a także alergią skórną. Podobne działanie mają wszystkie chemiczne środki zwalczające te owady, ich składniki mogą z jednej strony skutecznie wyeliminować komary, z drugiej zaostrzyć objawy u chorego.

Radzimy w przypadku zagrożenia inwazją komarów codzienne przyjmowanie leku antyhistaminowego, który co prawda komarów nie odstraszy, ale spowoduje, że w miejscu po ukąszeniu nie dojdzie do dużej reakcji alergicznej. Objawy będą zdecydowanie mniejsze, a przede wszystkim zniwelowany zostanie uporczywy świąd.

Niektórzy proponują korzystanie z olejku lawendowego lub suszonej lawendy , a także użycie olejku cytronelowego do skrapiania odzieży, czy pościeli. Ale ten sposób oczywiście polecamy tym, którzy tolerują zioła i te specyficzne zapachy.

Pamiętać trzeba, że niektóre środki owadobójcze zawierają toksyczne związki pochodzenia roślinnego zwane  pyretroidami. Są one szczególnie niebezpieczne dla alergików i astmatyków.

ALERGENY OWADÓW

Są bardzo niebezpieczne dla alergików. Najczęściej mówimy o nich w kontekście uczulenia na jad pszczół , os, komarów, a więc w przypadku użądleń. Tymczasem alergeny owadów są dla nas niebezpieczne z trzech powodów:

Po pierwsze:

-          w powietrzu , które wdychamy znajdują się cząsteczki skrzydeł, łuski lub inne części ciał martwych owadów. W kurzu wykryto alergeny licznych owadów, jak również motyli i ciem, najczęściej powodujące zaburzenia oddechowe u chorych z alergią.

Należą tu: owady z grupy Lepidoptera, Trychoptera, Ephemaeroptera.

Po drugie:

-          Jad owadów zawiera  trucizny, które do organizmu człowieka dostają się w trakcie użądlenia. Mają one bardzo silnie alergizujące właściwości, które u atopików mogą wywoływać nagłe i bardzo groźne dla zdrowia i życia reakcje anafilaktyczne.

Do tej grupy należą: Hymenoptera, Apidae (pszczoły i trzmiele) oraz Vespidae (osy i szerszenie).

Po trzecie:

-          Ślina owadów tj, komary, pchły, pluskwy, zawiera silnie uczulające. Reakcja na te ukąszenia może być natychmiastowa w postaci wysiewów pokrzywki lub późna w postaci wykwitów grudkowych na skórze.

OWADY dla alergików są kolejnym czynnikiem środowiskowym, bardzo niebezpiecznym dla zdrowia, a jakże często także dla życia. Specjaliści dzielą alergeny owadów na trzy grupy, jako kryterium powyższego podziału uznając to, czy uczulenie powodowane jest przez:

A/ trucizny jakie znajdują się w jadzie owadów

do organizmu człowieka dostają się one za pośrednictwem żądła.

Tutaj wymienia się pszczoły, trzmiele, osy i szerszenie.

Jad produkowany przez te owady dla alergików jest bardzo niebezpieczny, gdyż może wywołać objawy anafilaktyczne (wstrząs anafilaktyczny zagrażający życiu).

B/ wydzielinę owadów

Dostaje się ona do organizmu w czasie wkłucia. Silnie alergizująca jest ślina komarów, pcheł, pluskiew, a natychmiastowe reakcje alergiczne objawiają się wysiewami pokrzywki lub powstawaniem wykwitów grudkowatych w skórze.

C/ kurz, który unosi się w atmosferze

w jego skład, wchodzą cząsteczki owadzich łusek, skrzydeł lub nawet ciał. Szczególnie niebezpieczne dla alergików, gdyż wywołujące objawy ze strony układu oddechowego, są szczątki ciem i motyli.

W odróżnieniu od innych uczuleń reakcje na jad owadów tj. pszczoły, osy, szerszenie mają gwałtowny, a często także tragicznie kończący się przebieg. W USA liczba zgonów po ukąszeniach owadów przekracza rocznie liczbę 70 osób. Ocenia się, że 0,8 populacji stanowią ludzie uczuleni na jad owadów.

W Polsce owady mające znaczenie w wywoływaniu reakcji alergicznych należą do rzędu błonkówek, są to :  pszczoła miodna, osa, szerszeń. W odróżnieniu od nich tak silnych reakcji alergicznych nie powodują  u nas muchy, komary i mrówki, chociaż reakcja w tym zakresie jest bardzo indywidualna. Jeśli ktoś jest alergikiem, powinien bardzo uważać ,a także zabezpieczać się przed ukąszeniami owadów.

Ślina owadów tj. komary, pchły, pluskwy, zawiera silne uczulające alergeny.

Reakcje po ukąszeniu mogą być;

• typu natychmiastowego (np. w postaci wysiewów pokrzywki)
• typu późnego ( np. w postaci grudkowych wykwitów na skórze)

Najczęściej reakcję alergiczna powodują ukąszenia owadów;

• żądłówek (Aculatea)- osy, szerszenie, klecanki,
• pszczołowatych- pszczoły miodne, trzmiele,
• mrówkowatych.

W Polsce najczęściej żądlą pszczoły miodne i osy. Trzmiele i szerszenie mniej.

W wyniku ukąszenia w organizmie człowieka może dojść do powstania reakcji alergicznej w postaci ;

• prawidłowej , miejscowej reakcji alergicznej ( grudkowaty wykwit, bardzo swędzący, znikający po kilku godzinach)
• dużej reakcji miejscowej (znaczna opuchlizna , stan zapalny w miejscu ukąszenia, czasami ropny wykwit)
• ogólnoustrojowej reakcji anafilaktycznej ( bardzo niebezpieczny stan zagrażający życiu chorego- w najbliższym czasie omówię ten temat bardziej szczegółowo)
• ogólnoustrojowej reakcji toksycznej
• reakcji nietypowej objawiającej się zapaleniem naczyń, uszkodzeniem nerek, gorączką i małopłytkowością.

Owady błonkoskrzydłe żądlą wyłącznie we własnej obronie! Tak więc jeśli my nie zaatakujemy lub nie sprowokujemy owadów, one nas nie zaatakują pierwsze. W przypadku użądlenia przez pszczołę miodną, należy jak najszybciej usunąć żądło. Im dłużej pozostaje ono w skórze, tym więcej jadu zostaje uwolnionego, tym więcej przeniknie go do organizmu.

RADY

• unikać spacerów po łąkach i lasach,
• nie zbliżać się do uli i pasiek,
• nosić ubrania w kolorze zielonym, białymi brązowym, gdyż te kolory nie przyciągają owadów,
• zwiększyć dzienną dawkę witaminy B1 do 150 mg, witamina ta daje skórze ochronny zapach przed owadami,
• nie stosować w okresie lata lakierów do włosów, perfum, wody kolońskie, silnie pachnących mydeł i innych kosmetyków, gdyż ich zapachy są wspaniała przynętą dla owadów,

Amerykańscy specjaliści alergolodzy zwracają uwagę na fakt, iż im czystsze jest powietrze jakim oddychamy, im więcej w koło zieleni, im bardziej ekologiczne środowisko, tym agresja owadów jest większa, a toksyczność ich jadu znaczniejsza i bardziej niebezpieczna.

PIERWSZA POMOC

W okresie nasilonych kontaktów z owadami (lato, wakacje, podróże, wycieczki do lasu i nad jeziora)  bezwzględnie (zwłaszcza w rodzinach, gdzie są alergicy) trzeba mieć zawsze przy sobie zestaw „pierwszej pomocy”, a więc;

>>>> adrenalinę do natychmiastowego wstrzyknięcia (np. ampułkostrzykawka- dostępne w aptekach)

>>>>szybkodziałający lek antyhistaminowy np. cetyryzyna  ( 2 tabletki po 10 mg)

>>>>glikokortykosteroid ( 2 tabletki po 50 mg)

Praktyczne rady;

1. Po użądleniu nie wolno zostawiać chorego samego!
2. Po użądleniu, miejsce użądlenia należy posmarować;

• octem

lub

• surową cebulą

lub

• rabarbarem

lub

• korzeniem pietruszki

1. Miejsce użądlenia należy przyłożyć kompresem z lodu.
2. Jeśli użądlenie nastąpiło na kończynie, należy unieść ją do góry w celu zmniejszenia obrzęku,
3. Trzeba na kończynę nałożyć opaskę uciskową, powyżej miejsca ukąszenia.
4. Użądlenie w język, wargę lub usta grozi uduszeniem!
5. W tym przypadku należy szybko podać choremu do ust 1 łyżeczkę soli kuchennej, która ma działanie neutralizujące jad lub podać do ssania kostkę lodu (lód obkurcza naczynia krwionośne, opóźnia tym samym powstawanie i rozwój reakcji alergicznej)
6. Użądlenie w gałkę oczną jest także niebezpieczne, w tym przypadku należy na oko chorego wlać strumień zimnej wody, następnie podać kroplę roztworu kortyzonu.
7. Miejsc użądleń nie wolno drapać!

UWAGA!

Testy skórne w diagnostyce alergii na owady nie są pomocne, trzeba raczej opierać się na wywiadzie z pacjentem i jego spostrzeżeniach.

Do wystąpienia reakcji alergicznej są konieczne dwa ukąszenia. Przy ukąszeniu po raz pierwszy , zazwyczaj tak silna reakcja nie następuje.

Pierwsze użądlenie może spowodować jedynie obrzęk, zaczerwienienie i swędzenie w miejscu ukąszenia, po następnym występuje gwałtowny odczyn anafilaktyczny, wówczas może wystąpić obrzęk języka, warg, powiek i uszu, a także najgroźniejszy w skutkach obrzęk krtani.

Bardzo dobre efekty leczenia daje odczulanie swoiste, czyli immunoterapia.

Stosuje się go tuż przed sezonem pojawienia się błonkówek, a więc przed miesiącami czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień. Zazwyczaj kuracja taka trwa trzy lata. Po kuracji, powtórne ukąszenia nigdy nie przybierają charakteru anafilaktycznego, chociaż mogą pojawić się w miejscu ukąszenia zaczerwienienie, swędzenie, czy obrzęk. Ważne jest też to, że swoistego odczulania winien być zastosowany preparat przygotowany z samego jadu owada, a nie z całego jego ciała.

Ponieważ jad owadów wywołuje wydzielanie histaminy, dobrze jest przyjmować systematycznie w okresie zagrożenia kontaktem z owadami , leki antyhistaminowe.